“PRL. W poszukiwaniu nowej syntezy”, zapraszamy na dyskusję panelową z udziałem Agaty Zysiak, Mariusza Mazura, Tomasza Siewierskiego i Rafała Stobieckiego, czwartek, 11 grudnia, godz. 18:00 (ZOOM).
W ramach seminariów im. Jerzego Topolskiego, w czwartek, 11 grudnia, o godz. 18:00 (ZOOM), zapraszamy na dyskusję panelową “PRL. W poszukiwaniu nowej syntezy” z udziałem Agaty Zysiak, Mariusza Mazura, Tomasza Siewierskiego i Rafała Stobieckiego. Osoby zainteresowane udziałem w seminarium prosimy o kontakt pod adresem: mthh@amu.edu.pl w celu otrzymania linku do spotkania.
Od upadku systemu komunistycznego w Polsce minęło już blisko czterdzieści lat. Kolejne pokolenia historyczek i historyków spoglądają na to doświadczenie historyczne z odmiennych perspektyw, często nie posiadając własnego doświadczenia autobiograficznego. Ostatnia intensywna i znacząca poznawczo dyskusja dotycząca fenomenu PRL miała miejsce w latach 90. ubiegłego wieku. Wtedy też powstała większość pierwszych syntez tego okresu autorstwa takich badaczy jak: Jerzy Eisler, Andrzej Friszke, Andrzej Paczkowski, Wojciech Roszkowski czy Paweł Wieczorkiewicz.
Zdaniem badaczek i badaczy skupionych wokół Sekcji Teorii i Historii Historiografii oraz Metodologii Historii Komitetu Nauk Historycznych PAN istnieje potrzeba środowiskowego namysłu nad nową syntezą dziejów PRL. Byłby on próbą odpowiedzi na pytanie jak pisać o tym okresie w dziejach Polski i jak go rozumieć? Proponujemy następujące kluczowe kwestie, wokół których mogłaby się koncentrować środowiskowa dyskusja:
1. Miejsce historii PRL w XX-wiecznych dziejach Polski
2. Jak dziś rozumieć takie pojęcia jak: „komunizm”, „socjalizm”, „marksizm/marksizm-leninizm”?
3. Co powinno być osią nowej syntezy – historia polityczna, dzieje społeczno-gospodarcze, historia kultury wraz z dziejami obyczajów i historią idei?
4. Zagadnienie inspiracji teoretycznych. Czy istnieje potrzeba zaadoptowania w nowej opowieści o PRL instrumentarium pojęciowego z zakresu np. teorii modernizacji, teorii postkolonialnej czy badań nad pamięcią?
5. Czy „stare” kategorie wyjaśniające oparte na antynomiach takich jak: „totalitaryzm – nietotalitaryzm”, „władza – społeczeństwo”, „suwerenność – niesuwerenność”, „modernizacja – regres” zachowały jeszcze swoją moc eksplanacyjną czy powinniśmy poszukać nowych? Jeśli tak, to jakich?
Mariusz Mazur – historyk w Instytucie Historii UMCS w Lublinie, zajmuje się badaniami historii XX w., w tym historii społecznej i historii mediów. Autor m.in. książek: Propagandowy obraz świata. Polityczne kampanie prasowe w PRL w latach 1956-1980, (Warszawa 2003), Polityczne kampanie prasowe w okresie rządów Władysława Gomułki, (Lublin 2004), O człowieku tendencyjnym. Obraz nowego człowieka w propagandzie komunistycznej Polski Ludowej i PRL 1944-1956 (Lublin 2009), Antykomunistycznego podziemia portret zbiorowy 1945-1956. Aspekty mentalno-psychologiczne (Warszawa-Lublin 2019), The Mentality of Partisans of the Polish Anti-Communist Underground 1944–1956 (wyd. Routledge, London 2022).
Tomasz Siewierski – dr historii, adiunkt w Instytucie Historii Nauki im. L. i A. Birkenmajerów Polskiej Akademii Nauk. Zajmuje się historią historiografii, politycznymi i organizacyjnymi zagadnieniami dziejów nauki oraz biografistyką. Opublikował monografię „Marian Małowist i krąg jego uczniów” (2016). Współautor leksykonu Warszawa Walczy 1939-1945 pod red. Krzysztofa Komorowskiego (2014). Przygotował edycję „Dziennika 1958-1981” Władysława Czaplińskiego (2024).
Rafał Stobiecki – profesor w Instytucie Historii UŁ, historyk historiografii.Główne zainteresowania badawcze: historiografia okresu PRL-u, rosyjska i radziecka historiografia XIX i XX w., emigracyjne dziejopisarstwo polskie po 1945 r. Ostatnio opublikował: „Historio, historio, cóżeś ty za pani”. Eseje historiograficzne, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2021. R.Stobiecki, T. Siewierski, Zamiast pamiętnika. O historii, o rybach i nie tylko, Warszawa 2023; Jerzego Giedroycia przygoda z rewizjonizmem, Łódź 2025. Członek Kapituły Nagrody im. Pierwszego Rektora UŁ prof. T. Kotarbińskiego oraz Nagrody Jerzego Giedroycia UMCS, członek Centrum Jerzego Giedroycia UŁ.
Agata Zysiak – zajmuje się socjologią historyczną, pracuje na Uniwersytecie Łódzkim oraz Uniwersytecie Wiedeńskim; autorka książki o socjalistycznym uniwersytecie i awansie przez edukację „Punkty za pochodzenie” (2016), oraz “Limiting Privilege: Upward Mobility Within Higher Education in Socialist Poland” (2023). Obecnie prowadzi ERC StG CLASS-UP na temat awansu społecznego w powojennych krajach socjalistycznych.
