Ewa Domańska
Wydział Historii UAM
Zapraszamy na kolejne seminarium im. Jerzego Topolskiego z udziałem Agnieszki Kolasy-Nowak i Anny Sosnowskiej “Czasoczułość: socjologia historyczna w Polsce”, czwartek, 29 października 2026 r., godz. 18:00 (ZOOM)
Na kolejnym seminarium im. Jerzego Topolskiego, prof. UMCS dr hab. Agnieszka Kolasa-Nowak wygłosi referat “Czasoczułość: socjologia historyczna w Polsce”, a komentarz – dr hab. Anna Sosnowska (Ośrodek Studiów Amerykańskich UW). Zapraszamy w czwartek, 29 października 2026 r., godz. 18:00 (ZOOM). Zainteresowanych udziałem w seminarium prosimy o kontakt w celu uzyskania linku (ewa.domanska@amu.edu.pl).
Abstrakt: Wystąpienie poświęcone będzie problemowi „uhistorycznienia” socjologii i sposobom używania przeszłości we współczesnych analizach socjologicznych. W Polsce, gdzie od ponad stu lat doświadczamy głębokich przemian, kolejnych początków i otwarć, przełomów i nowych porządków, zmiana należy do podstawowych kategorii tworzących ramy myślenia o zjawiskach społecznych w kraju i regionie. W tych okolicznościach historycznie zorientowana socjologia ma dość dogodne warunki rozwoju.
Dla nazwania tego nastawienia badaczy społecznych przydaje się kategoria czasoczułości, którą podsunął Zygmunt Bauman. Autor Retrotopii dostrzegł szczególną tutejszą wrażliwość socjologów na moment, zależność od punktu w czasie i kontekstu w jakim wydarzają się rzeczy.
Teoretyczną ramą rozważań jest socjologia nauki Pierre’a Bourdieu, która dostarcza narzędzi do opisu interdyscyplinarnych praktyk badawczych oraz strategii budowania karier akademickich socjologów i historyków. Przedmiotem analizy będą więc także wyniki wywiadów przeprowadzonych w obu środowiskach. Socjologów i historyków różnią tradycje dyscyplinarne, inny jest też rdzeń tożsamościowy obu nauk. Na co więc wskazuje rozwój socjologii historycznej? Jakie reakcje wzbudza wśród historyków? Może oni również wychodzą poza granice dyscypliny ku metodom i teoriom z nauk społecznych? Co jest przyczyną tych praktyk? Może przypadek interdyscyplinarnego zbliżenia socjologii i historii mówi też coś o współczesnych przemianach tożsamości i granic dyscyplin oraz o sytuacji nauki jako takiej.
Agnieszka Kolasa-Nowak – bada obecność przeszłości w polskiej socjologii i jej związki z nauką historyczną. Równolegle zajmuje się socjologicznymi analizami transformacji postkomunistycznej. Interesują ją kwestie interdyscyplinarności oraz społeczne uwarunkowania tworzenia wiedzy w Europie Środkowo-Wschodniej. Wywodzi się z Seminarium metodologii historii Prof. Jana Pomorskiego. Kieruje Katedrą Socjologii Zmiany Społecznej w Instytucie Socjologii UMCS. Przewodniczy Sekcji Socjologii Nauki, jest też współtwórczynią Sekcji Socjologii Historycznej w Polskim Towarzystwie Socjologicznym oraz w Europejskim Towarzystwie Socjologicznym. Autorka książek: Socjolog w badaniu przeszłości. Koncepcja socjologii historycznej Charlesa Tilly’ego, Zmiana systemowa w Polsce w interpretacjach socjologicznych i ostatnio Czasoczułość. Socjologia historyczna w Polsce. Niedawno opublikowała w Historyce tekst Jak zmienia się praktyka badawcza historyków w Polsce. Tożsamość dyscypliny, otwieranie granic i nowe strategie budowania karier (2025).
Anna Sosnowska jest socjolożką z Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie wykłada w Ośrodku Studiów Amerykańskich. Jest autorką książek Zrozumieć zacofanie. Spory historyków o Europę Wschodnią (2004), Polski Greenpoint a Nowy Jork (2016) i Explaining Economic Backwardness. Post-war Polish Historians on Eastern Europe (2019). Obecnie pracuje nad projektem “An Abandoned City? Polish American Chicago in the 21st c.” Współtworzyła Czwartki z socjologią historyczną i sekcję Socjologii historycznej PTS (2021). Współredagowała numer Stanu Rzeczy (2023), poświęcony socjologii historycznej. Od kilku lat prowadzi na Wydziale Socjologii UW ‘Capitalism. Readings in historical sociology’, a w semestrze wiosennym poprowadzi z prof. J. Kiliasem podobne zajęcia dla doktorantów.
Plik do pobrania - Kolasa-Nowak_Czasoczulosc_wstep_zakonczenie.pdf