Zapraszamy na seminarium z udziałem dra Michała Pospiszyla “Na skraju władzy: chłopi i ekologie ucieczkowe w Europie Wschodniej, ok. 1700–1850”, czwartek, 15 stycznia, godz. 18:00 (ZOOM).
Zapraszamy na seminarium, które odbędzie się w czwartek, 15 stycznia 2026 roku o godz. 18:00 (ZOOM). Dr Michał Pospiszyl (Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk) przedstawi referat “Na skraju władzy: chłopi i ekologie ucieczkowe w Europie Wschodniej, ok. 1700–1850” (ZOOM). Seminarium organizowane jest przez Sekcję Młodych. Prowadzenie: dr Aleksandra Kuligowska i dr Piotr Kowalewski Jahromi.
Prosimy o rejestracje na seminarium w celu uzyskania linku do ZOOM oraz do tekstu, który będzie podstawą dyskusji (tutaj).
Abstrakt: W referacie analizuję wpływ niedostępnych terenów — lasów, bagien i nieużytków — na relacje między poddanymi a ośrodkami władzy w Europie Wschodniej w XVIII i na początku XIX wieku. Region ten znalazł się w wyjątkowej sytuacji: mała epoka lodowcowa, długotrwałe wojny, epidemie i załamanie gospodarcze doprowadziły do gwałtownego spadku liczby ludności oraz ponownego zalesienia rozległych obszarów Polski, Litwy i Ukrainy na początku XVIII wieku. Dominująca narracja historiograficzna ujmuje ten okres niemal wyłącznie w kategoriach kryzysu i upadku; niniejszy tekst proponuje bardziej zniuansowaną perspektywę. Chociaż katastrofy dotknęły wszystkie warstwy społeczne, osłabienie aparatu represji, połączone z ekspansją terenów trudno dostępnych, stworzyło warunki sprzyjające mobilności i ucieczce. W rezultacie Rzeczpospolita Obojga Narodów stała się w XVIII wieku ważnym celem migracji, zwłaszcza z sąsiednich monarchii absolutystycznych. Dla wielu migrantów kraj oferujący kryjówki, dostęp do dóbr wspólnych i przywileje osadnicze mógł być atrakcyjną alternatywą wobec nowoczesnych państw nakładających na poddanych nowe podatki czy egzekwujących przymusowy pobór.
Biogram: Michał Pospiszyl jest historykiem i adiunktem w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk oraz stypendystą Instytutu Studiów Zaawansowanych w Uniwersytecie Środkowo Europejskim w Budapeszcie (2025/26). Dwukrotnie kierował grantami NCN, był stypendystą Instytutu Nauk o Człowieku w Wiedniu (2020-21), stypendystą Ministra Nauki (2025-28) oraz visting fellow na MIT, Yale oraz New York University. Jest autorem monografii Zatrzymać historię. Walter Benjamin i mniejszościowy materializm (IBL, 2016). Poza tym publikował m.in. w „Kwartalniku Filozoficznym”, „Kulturze Współczesnej”, „Praktyce Teoretycznej”, „Kronosie”, “Tekstach Drugich”, a także w “American Historical Review”, “Journal of Modern History”, “Environmental History”. Obecnie pracuje nad monografią poświęconą ekologiom ucieczkowym w Europie Wschodniej okresu oświecenia.
Michał Pospiszyl, “Czy oświecenie było postępem?“. Praktyka Teoretyczna (online), 1 lipca 2021.
Plik do pobrania - Czeczot-Pospieszyl-Osuszanie-historii.-Bloto-i-nowoczesnosc.pdf