Historia w kontekstach (nie)oczywistych
Ogólnopolska konferencja naukowo-dydaktyczna badaczek i badaczy teorii i historii historiografii oraz metodologii historii
Kazimierz Dolny, 12-15 lipca 2026 r. (Albrechtówka, Ośrodek Szkoleniowy UMCS)
Misja konferencji
W świecie podlegającym intensywnym przemianom społecznym, technologicznym, środowiskowym i kulturowym refleksja nad sposobami poznawania, interpretowania i przedstawiania przeszłości wymaga nowych pytań, nowych narzędzi oraz nowych form współpracy. Konferencja „Historia w kontekstach (nie)oczywistych” została pomyślana jako forum integrujące badaczki i badaczy teorii i historii historiografii oraz metodologii historii, zainteresowanych zarówno diagnozowaniem współczesnej kondycji wiedzy historycznej, jak i poszukiwaniem jej przyszłych kierunków rozwoju.
Celem konferencji jest stworzenie przestrzeni do krytycznej refleksji nad zmieniającym się miejscem historii we współczesnym świecie. Interesują nas zarówno klasyczne problemy epistemologiczne i metodologiczne, jak i nowe formy historyczności ujawniające się w kulturze wizualnej, mediach cyfrowych, praktykach pamięciowych, historii środowiskowej, historii publicznej oraz badaniach nad relacjami między ludźmi i światem więcej-niż-ludzkim.
Szczególną rolę przypisujemy wspieraniu młodego pokolenia historyczek i historyków. Konferencja stanowi przestrzeń prezentacji projektów studenckich i doktorskich, rozwijania warsztatu badawczego, doskonalenia kompetencji metodologicznych oraz budowania ogólnopolskiej sieci współpracy naukowej. Wierzymy, że rozwój refleksji teoretycznej wymaga dialogu między doświadczeniem mistrzyń i mistrzów a intelektualną odwagą nowych pokoleń badaczy.
Naszą ambicją jest wzmacnianie środowiska teorii i historii historiografii oraz metodologii historii jako miejsca otwartego na pluralizm perspektyw, eksperymentowanie z nowymi sposobami myślenia o przeszłości oraz odpowiedzialne projektowanie przyszłości badań historycznych. Historia pojawia się tu nie jako zamknięty przedmiot badań, lecz jako dynamiczne pole spotkania różnych form wiedzy, doświadczenia i wyobraźni.
PROGRAM
NIEDZIELA, 12 lipca
17:00-19:00 – posiedzenie Sekcji Teorii i Historii Historiografii oraz Metodologii Historii
PONIEDZIAŁEK, 13 LIPCA
DZIEŃ 1 – DIAGNOZA I INSPIRACJA
8:00 – 9:15 – śniadanie
9:30–10:00 – Otwarcie konferencji
10:00–11:00 – WYKŁAD MISTRZOWSKI I
Prof. dr hab. Ewa Domańska (UAM), Historia antycypacyjna. O przyszłości wiedzy o przeszłości
11:15–12:30 – Sesja plenarna
Dr hab. Piotr Witek, prof. UMCS, Historyczność filmu historycznego w perspektywie refleksji teoretyczno-metodologicznej. „Pokłosie” Władysława Pasikowskiego jako film (nie)historyczny.
Dr Anna Brzezińska (UŁ), Parę osób, mały czas. Perspektywa egodokumentalna w historiografii.
12:45–14:30 – Warsztat szkoleniowy
Dr hab. Beata Jarosz-Mazur (UMCS), Nowoczesne narzędzia i zasoby w praktyce badawczej humanisty – rekonesans.
14:45–15:45 – obiad
16:00–19:20 – Sesja seminaryjna dla studentów i doktorantów – runda I
Michał Kępski (UAM), Głosy rzeki w narracjach wystawienniczych.
Anna Szostak (UMCS), Edukacja historyczna w perspektywie humanistyki prewencyjnej. Ustalenia wstępne.
Maciej Ogiński (UW), Metodologiczne wyzwania badania tożsamości społecznych pierwszej połowy XIX wieku. Przypadek Leona Drewnickiego.
Aleksander Dąbrowicz (UW), Metoda prozopograficzna i jej wykorzystanie w badaniach nad polską służbą dyplomatyczną w czasach Zygmunta I Starego (1506-1548).
Michał Chudecki (UAM), Kontekstualizm Quentina Skinnera jako narzędzie metodologiczne w badaniu filozofii historii Herberta Spencera.
Filip Mikulski (UMCS), Gra niebyła. Strategie symulacyjne i uhistoryczniające w grze UFO 50.
WTOREK, 14 LIPCA
DZIEŃ 2 – PRAKTYKA I ROZWIJANIE WARSZTATU
8:00 – 9:00 – śniadanie
9:30–10:30 – WYKŁAD MISTRZOWSKI II
Prof. dr hab. Jan Pomorski (WSEI, prof. em. UMCS), O etyce i myśleniu historycznym. Dlaczego warto być historykiem jutra
10:45–14:20 – Sesja seminaryjna dla studentów i doktorantów – runda II
Jan Grzybowski (UW), Możliwość wiedzy o przeszłości – nastawienie naturalne, refleksja historiograficzna, perspektywa transcendentalna.
Antoni Kubiak (UW), Hayden White i Mołdawia? Założenia zwrotu narratywistycznego w badaniach nad mołdawską historiografią XX wieku.
Julia Gertner-Hryniewiecka (UŁ), Ludwika i Zdzisław Bibrowscy (1910-2003). Komunistyczne małżeństwo na drugim planie historii.
Idalia Puzdrakiewicz (UAM), Od pamięci rodzinnej do pamięci kulturowej – działalność Federacji Rodzin Katyńskich w Polsce.
Zuzanna Snoch (UMCS), Terminologia rekonstrukcji historycznej w Polsce. Stan badań i propozycje definicyjne.
Karolina Kruźlak (UW), Wertepy Leopolda Buczkowskiego. Z dziejów dyskursu o modernizacji II Rzeczypospolitej i jego krytyki.
Stanisław Grabarczyk (UW), Oblicza militaryzmu w II Rzeczypospolitej. Studium porównawcze województw wschodnich i województwa wielkopolskiego (1918–1939).
14:30–15:30 – obiad
15:45-18:15 – Sesja plenarna
Dr Tomasz Wiśniewski (UAM), Teoria historii i cywilizacji Jana Kieniewicza. Wprowadzenie.
Prof. dr hab. Krzysztof Brzechczyn (UAM/IPN), Ideowe dziedzictwo Solidarność a trauma transformacji. Próba rekonstrukcji praktyk upamiętniania solidarnościowego ruchu społecznego.
Dr Jakub Muchowski (UJ), Prezentyzm i praktyki czytelnicze w pisarstwie historycznym.
Dr hab. Ewa Solska (UMCS), O nowych trendach w biografistyce Marii Skłodowskiej-Curie (i co z tego wynika dla dyskursu historii nauki).
18:15 – Podsumowanie konferencji
Organizatorzy Konferencji
prof. dr hab. Ewa Domańska (UAM)
dr hab. Ewa Solska (UMCS)
dr hab. Piotr Witek, prof. UMCS (UMCS)
Instytucje organizujące i sponsorzy
Sekcja Teorii i Historii Historiografii oraz Metodologii Historii Komitetu Nauk Historycznych PAN
Towarzystwo Historiograficzne
Wydział Historii i Archeologii UMCS
Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych i Sztuki UMCS
Instytut Historii UMCS
Jednostki patronujące
Centrum Historii Wizualnej i Kultury Cyfrowej UMCS
“Historyka. Studia Metodologiczne”
Portal ohistorie.eu
