Komisja THHiMH podjęła prace nad przygotowaniem podręcznika z metodologii historii

Komisja THHiMH oraz Sekcja Młodych w marcu 2021 roku podjęły prace nad przygotowaniem podręcznika z metodologii historii dla studentów I i II stopnia na kierunku historia.

METODOLOGICZNE PROBLEMY WIEDZY HISTORYCZNEJ
Podręcznik dla studentów
(opracowanie: Komisja Teorii i Historii Historiografii oraz Metodologii Historii, KNH PAN)

Zamysł projektu

Podręcznik składa się z 25 rozdziałów (4,000 słów każdy / max. 0,5 ark., ok. 8-max 10 stron znormalizowanego maszynopisu z przypisami i bibliografią). Punkt odniesienia dla tematów poszczególnych rozdziałów stanowią zagadnienia sformułowane w Rekomendacjach Komisji dla przedmiotów z metodologii historii wykładanych na studiach I i II stopnia kierunku historia. Autorami rozdziałów są członkowie Komisji (a także Sekcji Młodych badaczy), którzy specjalizują się i mają dorobek publikacyjny w niżej wymienionych zagadnieniach oraz zaproszeni do współpracy goście. Jak najbardziej możliwe są autorskie duety. Zadaniem podręcznika jest przystępne zaprezentowanie wybranych zagadnień związanych z metodologicznymi aspektami wiedzy historycznej. Ma przede wszystkim wskazywać na ważną rolę refleksji metodologicznej w rozumieniu historii jako dziedziny wiedzy, jej społecznych funkcji oraz na jej nieodzowną pomoc w badaniach historycznych i pisaniu logicznie skonstruowanych i krytycznych tekstów akademickich. Podręcznik ma zatem umocnić  pozycję przedmiotów teoretycznych w programie studiów na kierunku historia i zachęcać studentów do pogłębiania wiedzy z zakresu metodologii (i teorii) historii.

Podręcznik ma być dostępny w open access (w pierwszym rzędzie w formie .pdf jako przydatny także w zajęciach prowadzonych zdalnie) i udostępniony na stronie Komisji w całości, a także z możliwością ściągania poszczególnych rozdziałów. Podręcznik pomyślany jest jako interaktywny, tj. sugerowane jest linkowanie treści do np. dostępnych w sieci definicji, szerszych omówieni tematów, biogramów przywoływanych badaczy, artykułów i książek dostępnych online, wykładów, filmów, muzeów, itd.). (Na stronie Forum w zakładce Dydaktyka > podręczniki, > artykuły, > materiały wizualne dostępne będą (wybrane) teksty i materiały, do których będą prowadziły linki wskazane w podręczniku.)

Misja podręcznika

Prace nad podręcznikiem z metodologii historii (a w dalszej kolejności nad antologią tekstów z metodologii historii) wpisane zostały w podstawowe cele działań Komisji. Ze względu na postęp wiedzy w naukach historycznych, a także zmiany zachodzące w kształceniu studentów, co uwidoczniają „Efekty kształcenia na kierunku historia”, książka, która mogłaby służyć jako podręcznik do zajęć z metodologii historii (i innych pokrewnych przedmiotów) na studiach I i II stopnia jest koniecznością. Zależy od niej promocja wiedzy z zakresu bloku przedmiotów teoretycznych, a przede wszystkim jakość kształcenia w zakresie tej problematyki, co Komisja uważa za „nieodzowny warunek prowadzenia wysokiej jakości badań naukowych w obszarze historii” (Rekomendacje, Preambuła). Książki obecnie wykorzystywane w sylabusach kursów z metodologii historii oferują fragmentaryczne (prócz klasycznych syntez Jerzego Toplskiego Metodologia historii, 1973; Teoria wiedzy historycznej, 1983 oraz Jak się pisze i rozumie historię, 1996) i często zdezaktualizowane przedstawienie problemów metodologicznych.

Zagadnienia

  1. Przedmiot metodologii historii (metodologia a teoria historii i filozofia historii) (Pomorski)
  2. Metodologia jako metarefleksja nad historiografią i innymi reprezentacjami przeszłości (Pomorski)
  3. Miejsce badań historycznych w obrębie nauki i kultury (Zamorski?)
  4. Specyfika i granice myślenia naukowego (Solska)
  5. Problem naukowości i autonomii historii we współczesnym świecie (Muchowski)
  6. Specyfika historii jako praktyki badawczej wśród innych dyscyplin naukowych (Zamorski?)
  7. Współczesna krytyka antropocentrycznego i europocentrycznego wymiaru historii (Domańska)
  8. Zwroty badawcze w historii i w innych naukach humanistycznych (Domańska?)
  9. Krytyczny wymiar poznania historycznego (Solarska, w tym/lub i Historia jako dyskurs władzy)
  10. Polityka historyczna (Mazur+Witek)
  11. Paradygmatyczna struktura historiografii (Pomorski)
  12. Myślenie historyczne (Piasek? / Kowalewski Jahromi?)
  13. Podstawowe teorie, pojęcia i modele wykorzystywane w badaniach historycznych (Stasiak)
  14. Czas i przestrzeń w refleksji historycznej (Wiślicz)
  15. Wydarzenie historyczne (Falkowski)
  16. Narracja historyczna (Bugajewski?)
  17. Problem prawdy i post-prawdy w historii (Stobiecki? Brzezińska?)
  18. Zagadnienie obiektywizmu i subiektywizmu w badaniach historycznych (Pawelec+Kowalewski)
  19. Mity w historiografii (Werner)
  20. Rozumienie, interpretacja i wyjaśnianie w historii (determinizm, woluntaryzm, rola jednostki i/lub zbiorowości w historii) (Pisulińska)
  21. Modele i strategie interpretacji w badaniach historycznych (Jacek Kowalewski?)
  22. Obiektywistyczny i konstruktywistyczny model poznania (Piasek)
  23. Teoria źródła historycznego (w tym cyfrowego) we współczesnej refleksji metodologicznej (Kuligowska).
  24. Metody ilościowe i jakościowe w badaniach historycznych (Wiślicz)
  25. Problem reprezentacji historycznej (język, tekst, obraz, performans i sieć w warsztacie historyka) (Bugajewski)
  26. Metodologiczne problemy historii wizualnej (Ziębińska-Witek?, Witek?)
  27. Historia publiczna (Marta Kurkowska-Budzan)
  28. Epistemologiczne i metodologiczne problemy historii cyfrowej (rola nowych technologii w pracy historyka) (Witek; Brzezińska?)
  29. Etyczny wymiar poznania historycznego (Stobiecki)
  30. Wartości i wartościowanie w pracy badawczej historyka (Kowalewski Jahromi)
Default image
Ewa Domańska
Wydział Historii UAM