Ewa Domańska
Wydział Historii UAM
Jacek Wachowski, Pisanie historii. Literackie strategie performatywne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2026, ss. 326.
Książka Pisanie historii przedstawia główne strategie narracyjne związane z obecnością tematów historycznych w dziełach literackich. Prezentuje, w jaki sposób historia obecna jest w literackich tekstach, oraz opisuje metody prowadzące do jej przedstawiania. Monografia składa się z dwóch części – refleksji teoretycznej oraz analiz wybranych dzieł. W części pierwszej podjęta tematyka dotyczy: sposobów przedstawiania historii – konstruowania narracji literackich wykorzystujących (lub rekonstruujących) źródła; gry w historię – wykorzystywania tematów historycznych dla potrzeb społecznych i politycznych; literackiego rekwizytorium zbioru tematów historycznych, pozostających w polu zainteresowań literackich. Druga część przedstawia najważniejsze strategie „pisania historii” oraz jak zróżnicowane tworzywa językowe (przede wszystkim znane teksty kultury) stają się tworzywem literackich dzieł. Czytelnik odnajdzie w niej analizy na temat pisania antyku, przepisywania Biblii, pisania legendy, pisania baśni oraz pisania sacrum.
Spis treści:
Wprowadzenie ………………………………………………………………….. 7
Część pierwsza
Po co historia, czyli o źródłach ……………………………………………… 21
Pamięć źródeł ………………………………………………………………………… 30
Co pamiętać? …………………………………………………………………… 33
Artefakty …………………………………………………………………………. 35
Ikonografia ………………………………………………………………………. 37
Słowa ……………………………………………………………………………… 43
Jak opowiadać? ………………………………………………………………… 46
Oralność ………………………………………………………………………….. 46
Pismo ……………………………………………………………………………… 54
Druk ……………………………………………………………………………….. 57
Hipertekst ………………………………………………………………………… 61
Prawda opowiadania ………………………………………………………….. 65
Plan referencyjny ………………………………………………………………. 75
Plan tekstowy …………………………………………………………………… 79
Związki międzytekstowe ……………………………………………………… 80
Retoryka ………………………………………………………………………….. 82
Poetyka …………………………………………………………………………… 86
Podsumowanie ………………………………………………………………………. 98
Część druga
Pisanie mitu – referencje mityczne ………………………………………. 106
Mit biblijny ……………………………………………………………………… 108
Interpretacje literackie ………………………………………………….. 119
Przekroczenia ……………………………………………………………… 125
Mit antyczny …………………………………………………………………… 131
Lokowanie postaci, mitobaśniowość, mitotwórstwo …………….. 143
Pisanie legendy – referencje bohaterskie ……………………………… 150
Epika rycerska …………………………………………………………………. 151
Epika hagiograficzna …………………………………………………………. 165
Św. Stanisław ………………………………………………………………. 165
Św. Tomasz Becket ……………………………………………………….. 178
Poetyka hagiograficzna ………………………………………………….. 184
Podsumowanie …………………………………………………………………….. 187
Pisanie wysokomimetyczne – „naśladowcze” …………………………. 190
Gatunki …………………………………………………………………………… 193
Reportaż …………………………………………………………………….. 196
Sylwy …………………………………………………………………………. 202
Prawda tematu ……………………………………………………………….. 207
Podsumowanie …………………………………………………………………….. 213
Pisanie niskomimetyczne – nienaśladowcze ………………………….. 215
Nieznane historie nieznanych bohaterów ……………………………. 219
Nieznane historie znanych bohaterów ………………………………… 228
Znane historie nieznanych (fikcyjnych) bohaterów …………….. 232
Znane historie znanych bohaterów …………………………………….. 235
Podsumowanie …………………………………………………………………….. 241
Pisanie ironiczne ……………………………………………………………… 242
Podsumowanie …………………………………………………………………….. 253
Zakończenie ……………………………………………………………………. 257
Bibliografia ……………………………………………………………………… 265
Indeks nazwisk ………………………………………………………………… 305
Plik do pobrania - Wachowski-Pisanie-historii-2026.pdf