Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Poznaniu oraz Wydział Filozoficzny UAM zapraszają na dyskusję panelową z udziałem Krzysztofa Brzechczyna, Cristiny Petrescu, Dragosa Petrescu, Aviezera Tuckera, Manueli Ungureanau i Dawida Rogacza, pt. “Totalitarianism in East Central European Context”, czwartek 19 marca, godz. 17:00, Poznań, ul. Szamarzewskiego 89, sala D, budynek E
Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Poznaniu oraz Wydział Filozoficzny UAM zapraszają na dyskusję panelową pt.
Totalitarianism in East Central European Context
(Totalitaryzm w kontekście Europy Środkowo-Wschodniej)
Tematem przewodnim dyskusji będzie książka pod redakcją Manueli Ungureanau, Rethinking the Historiography of the Soviet Bloc. The Totalitarianism Paradigm and Institutional Practices under Communism. Berghahn Books 2026.
Dyskusja odbędzie się w dniu 19 marca 2026 r. o godz. 17:00 na Kampusie Ogrody, w sali D, budynku E (Kolegium Floriana Znanieckieg), przy ul. Szamarzewskiego 89 w Poznaniu. Zapewniamy symultaniczne tłumaczenie na język polski i angielski.
Rethinking the Historiography of the Soviet Bloc: The Totalitarianism Paradigm and Institutional Practices under Communism, ed. Manuela L. Ungureanu. Berghahn Books 2026.
Opis książki
Podejmując problem spolaryzowanych narracji o autorytarnym panowaniu i społecznym oporze, niniejszy tom na nowo rozważa paradygmat totalitaryzmu w badaniach nad blokiem sowieckim. Historycy, filozofowie i badacze literatury analizują zarówno jego trwałą wartość wyjaśniającą, jak i jego ograniczenia pojęciowe, odwołując się do ustaleń epistemologii społecznej oraz historii nauk społecznych. Studia przypadków poświęcone Czechosłowacji, Rumunii, Polsce, Węgrom, byłej NRD, Ukrainie i Związkowi Radzieckiemu ukazują, w jaki sposób edukacja, działalność wydawnicza oraz produkcja kulturowa kształtowały życie instytucjonalne i relacje wewnątrz bloku. Zgromadzone w tomie artykuły proponują nowe standardy historiograficzne dla rozumienia złożonej gry między wpływem imperialnym a lokalną sprawczością w zróżnicowanych społeczeństwach dawnego świata socjalistycznego, a także badają potencjał różnych ram teoretycznych nauk społecznych.
W publikacji znajduje się m.in. rozdział autorstwa Krzysztofa Brzechczyna “Totalitarian Syndrome as a Case of an Essentially Contested Concept: An Overview of Discussions Held in the Humanities and Social Sciences in Poland”. Jak pisze autor: “Niniejszy rozdział ma na celu rekonstrukcję dyskusji toczonej w polskiej humanistyce i naukach społecznych na temat zastosowalności podejścia totalitarnego (a dokładniej – syndromu totalitarnego) w wyjaśnianiu ewolucji systemu realnego socjalizmu w Polsce. Moja rekonstrukcja opiera się na hipotezie, że syndrom totalitarny – podobnie jak wiele innych kluczowych pojęć używanych w naukach społecznych – stanowi przykład tego, co Walter B. Gallie określił mianem pojęć z istoty spornych (essentially contested concepts),¹ które funkcjonują zarówno w trybie poznawczym, jak i perswazyjnym”.
